Askerlikten Muaf Olma Şartları ve Çürük Raporu Alma

Yayın Tarihi: 17.01.2026 (Güncelleme: 28.02.2026)

Türkiye’de askerlik hizmeti zorunlu olsa da, herkesin sağlık durumu veya ailevi koşulları bu hizmeti yapmaya elverişli olmayabilir. Halk arasında “Çürük Raporu” olarak bilinen, resmiyette ise “Askerliğe Elverişli Değildir” raporu; kişinin askerlik hizmetinden ömür boyu muaf tutulmasını sağlayan yasal bir haktır.

Ancak bu raporu almak sanıldığı kadar kolay değildir veya sadece “gözlük takmakla” alınmaz. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nde belirlenen net hastalık dilimlerine (B ve D Dilimi) girmeniz gerekir.

Bu rehberde; 2026 yılı güncel yönetmeliğine göre hangi hastalıkların muafiyet sebebi sayıldığını, göz ve kilo sınırlarını, ailevi muafiyet (şehit yakını) durumunu ve rapor alma sürecini adım adım anlatacağız.

1. Sağlık Nedeniyle Muafiyet (Hangi Hastalıklar Engeldir?)

Doktorlar kafalarına göre rapor vermezler. Kararlar, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği‘ndeki hastalık listesine göre verilir. Hastalıklar derecesine göre A (Elverişli), B (Kısmen/Muaf) ve D (Tam Muaf) dilimlerine ayrılır.

İşte en sık muafiyet verilen hastalık grupleri:

A) Göz Rahatsızlıkları

Gözlük veya lensle düzeltilse bile, belirli derecelerin üzerindeki görme kayıpları muafiyet sebebidir.

• Derece Sınırı: Genellikle her iki gözün görme dereceleri toplamının (miyop, hipermetrop, astigmat) belirli bir sınırı (Örneğin toplamda 14-20 derece üzeri) aşması gerekir.

• Hastalıklar: İleri derece Keratokonus, retina yırtıkları, tek gözün görmemesi veya göz içi tümörler.

B) Kilo Sınırı (Obezite ve Aşırı Zayıflık)

Askerlikte boy ve kilo orantısı (Vücut Kitle İndeksi) esastır. Sınırın çok üstünde (Obezite) veya çok altında olanlar askere alınmaz.

• Süreç: Kilo sorunu olanlara önce “Ertesi Yıla Bırakma” (1 Yıl Erteleme) verilir. “Git zayıfla gel” denir.

• Muafiyet: Eğer kişi 3 yıl üst üste muayenede hala kilo sınırlarına giremiyorsa, 3. yılın sonunda “Askerliğe Elverişli Değildir” raporu verilir.

C) Ortopedik Rahatsızlıklar

Askeri eğitimleri ve yürüyüşleri yapmaya engel fiziksel durumlar:

• Düz Tabanlık: Her düz taban muaf olmaz. Sadece “Askeri bot giymeye ve yürüyüşe engel olacak seviyede” (flexibl olmayan) ileri derece düz tabanlıklar muaftır.

• Omurga: İleri derecede Skolyoz veya Kifoz (Kamburluk).

• Uzuv Kaybı: Parmak eksiklikleri, kol/bacak kısalıkları, eklem hareket kısıtlılığı.

D) Kronik ve Bulaşıcı Hastalıklar

Tedavisi zor veya bulaşıcılık riski taşıyan hastalıklar:

• Hepatit B / C: Aktif ve tedaviye dirençli durumda olanlar.

• HIV (AIDS): Taşıyıcı veya hasta olmak fark etmeksizin direkt muafiyet sebebidir.

• Kanser: Kanser tedavisi görmüş veya görmekte olanlar.

• Organ Yetmezliği: İleri derece böbrek, kalp veya karaciğer yetmezliği.

E) Psikolojik Rahatsızlıklar

Uyum sorunu yaratabilecek veya silah verilmesi riskli olabilecek durumlar:

• Antisosyal Kişilik Bozukluğu, Şizofreni, Bipolar Bozukluk veya ağır depresyon geçmişi. (Bu kararlar hastanede uzun süreli gözlem ve heyet raporu ile verilir).

2. Ailevi Nedenlerle Muafiyet (Şehit ve Gazi Yakınları)

Halk arasında “Evin tek erkek çocuğu askere gitmez” şeklinde yanlış bir inanış vardır. Normal şartlarda tek erkek olmak muafiyet sebebi değildir.

7179 Sayılı Askeralma Kanunu Madde 42‘ye göre: Sadece şu kişiler askerlikten muaf tutulur:

• Askerlik hizmetini yaparken şehit düşen veya malul gazi olanların;

  • Kendinden sonra gelen erkek kardeşlerinden biri,

  • Eğer şehit/gazinin çocuğu yoksa ve tek erkek kardeşi varsa o kişi istekli olmadıkça askere alınmaz.

3. Adım Adım “Askerliğe Elverişli Değildir” Raporu Alma Süreci

Muafiyet raporu almak için izlemeniz gereken resmi yol haritası şudur:

1. Yoklama Başvurusu: E-Devlet üzerinden askerlik yoklaması başlatırken sağlık formunda “Rahatsızlığım var” seçeneğini işaretleyin.

2. Aile Hekimi: Bağlı olduğunuz aile hekimine gidin. Rahatsızlığınızı ve varsa eski raporlarınızı gösterin. Hekim sizi “Hastaneye Sevk” edecektir.

3. Devlet Hastanesi: Sevkle gittiğiniz hastanede ilgili branş doktoruna (Örn: Göz veya Ortopedi) muayene olun.

4. Sağlık Kurulu (Heyet): Doktor, durumunuzun yönetmelikteki muafiyet sınırına girdiğini görürse sizi Heyet’e sevk eder.

5. Karar: Heyet karşısına çıkarsınız. Heyet 3 karardan birini verir:

   • Askerliğe Elverişlidir.

   • Ertesi Yıla Bırakma (Geçici Erteleme).

   • Askerliğe Elverişli Değildir (Muaf).

6. Onay: Raporunuz Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Sağlık Dairesi’ne gönderilir ve onaylandıktan sonra askerlik durumunuz e-Devlet’te “Muaf” olarak güncellenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çürük raporu almak iş hayatımı etkiler mi?

TSK ve Emniyet personeli olamazsınız. Ancak devlet memuru olmaya (Öğretmen, Mühendis vb.) genellikle engel değildir. Özel sektörde ise çoğu zaman sorun olmaz, hatta bazı durumlarda “Engelli Kadrosu” avantajından yararlanabilirsiniz.

Bedelli parasını yatırdım, sonra muaf oldum. Paramı alabilir miyim?

Evet. Eğer askerlik hizmetine fiilen başlamadan önce muafiyet alırsanız, yatırdığınız bedelli ücretini geri alabilirsiniz.

Yurtdışında yaşayanlar (Dövizli) muaf mı sayılır?

Hayır, onlar “Dövizli Askerlik” hizmetini yerine getirmiş sayılırlar. Bu bir muafiyet (sağlık sorunu) değildir, hizmetin tamamlanmasıdır.